Wanneer we spreken over hormonale gezondheid en onze menstruatiecyclus, kunnen we progesteron niet over het hoofd zien. Laten we even dieper ingaan op de werking en het belang van dit essentiële hormoon.
Progesteron is een steroïdhormoon dat hoofdzakelijk wordt geproduceerd in de eierstokken, meer bepaald door het corpus luteum. Het bereikt zijn hoogste niveaus tijdens de tweede helft van de menstruatiecyclus (de luteale fase) en heeft een breed scala aan functies, waarvan de meeste gericht zijn op het voorbereiden van het ons lichaam op een potentiële zwangerschap.
Wat doet progesteron nu tijdens die menstruatiecyclus?
Na de eisprong transformeert het overgebleven follikel in een kliertje genaamd het corpus luteum. Dit corpus luteum begint progesteron te produceren en zal zorgen voor de groei en verdikking van je baarmoederslijmvlies. Op die manier bereidt je lichaam zich iedere cyclus voor op een potentiële zwangerschap.
Wanneer er geen bevruchting was, zal het corpus luteum verschrompelen en stopt de afgifte van progesteron. Hierdoor wordt het opgebouwde baarmoederslijmvlies afgestoten en start de menstruatie.
Is er echter wel sprake van een bevruchting, dan zal het corpus luteum intact blijven, en dus zorgen voor een blijvende afgifte van progesteron, om zo de zwangerschap te ondersteunen (oa doordat het baarmoederslijmvlies niet wordt afgebroken). Dit doet het tot wanneer de placenta klaar is om deze functie over te nemen.
Nog een functie van progesteron, is het remmen van de ovulatie in de 2e helft van de cyclus. Op die manier voorkomt het de vrijgave van meerdere eicellen in 1 cyclus, om zo dus te verhinderen dat je een 2e keer zwanger zou kunnen worden.
Wanneer er sprake is van een zwangerschap, zal progesteron nog 2 belangrijke zaken doen. Eerst en vooral zorgt het voor een onderdrukking van het immuunsysteem van de moeder om te voorkomen dat het vruchtje zou worden afgestoten. Daarnaast draagt progesteron ook bij aan de ontwikkeling van de melkklieren, als onderdeel van de voorbereiding op borstvoeding.
Progesteron speelt dus een sleutelrol in een gezonde menstruatiecyclus en zwangerschap.
Waar wordt progesteron geproduceerd?
Er zijn een aantal organen die zorgen voor de afgifte van progesteron:
Dit gebeurd hoofdzakelijk door het corpus luteum in de eierstokken. Daarnaast kunnen zullen ook de bijnieren kleine hoeveelheden progesteron produceren. Tot slot is er nog de placenta. Deze zal tijdens de zwangerschap verantwoordelijk zijn voor de afgifte van progesteron om zo de zwangerschap te ondersteunen.
Een tekort aan progesteron
Wat als er nu te weinig progesteron geproduceerd wordt? Hier zijn enkele symptomen die kunnen wijzen op een mogelijk progesterontekort:
Cyclusproblemen
- Onregelmatige menstruatiecyclus: een te lange of te korte cyclus, een uitblijvende of onregelmatige menstruatie.
- Spotting in luteale fase: bij onvoldoende progesteron, blijft het baarmoederslijmvlies minder intact, dit kan resulteren in spotting voor de menstruatie.
- Hevig bloeden: bij een langdurig progesterontekort kunnen de oestrogeenspiegels verhogen, wat kan resulteren in heftige bloedingen.
Vruchtbaarheidsproblemen
- Zeer korte luteale fase: een luteale fase van minder dan 10 dagen kan een signaal zijn van een tekort aan progesteron. Dit noemen we ook wel het Luteale Fase Defect.
- Onvruchtbaarheid: een tekort aan progesteron bemoeilijkt een zwangerschap. Zo kan het zijn dat je lichaam onvoldoende endometrium kan opbouwen, waardoor een innesteling van een bevruchte eicel niet mogelijk is.
- Miskramen: Een tekort kan leiden tot een verhoogd risico op miskramen, vooral tijdens de vroege stadia van de zwangerschap.
Fysieke en mentale klachten
- PMS-symptomen: door een progesterontekort, kan er ook een oestrogeendominantie ontstaan waardoor PMS klachten verergeren (stemmingswisselingen, prikkelbaarheid en gevoelige borsten)
- Slaapproblemen: Sommige vrouwen met een progesterontekort ervaren slaapproblemen, zoals slapeloosheid
- Hoofdpijn en migraine
- Stemmingswisselingen: kunnen optreden doordat progesteron een invloed uitoefent op de neurotransmitter GABA
Schildklierproblemen
Alles in ons lichaam hangt samen en een disbalans kan ook op een andere plaats verstorend werken. Zo weten we dat lage progesteronspiegels kunnen leiden tot een hypothyreoïdie of een te traag werkende schildklier.
Wat kan je nu doen bij een progesterontekort?
Daarvoor is het belangrijk om de eigenlijke oorzaak te achterhalen. Eens je dit aanpakt kan je ook werken aan een betere progesteronproductie.
Dit kan zijn:
- Chronische stress – cortisol verlagen
- Insulineresistentie – ongezonde voeding en te weinig beweging
- Blootstelling aan hormoonverstoorders – bv xeno-oestrogenen
Het aanpakken van een progesterontekort vereist dus een holistische aanpak waarbij we kijken naar de volledige leefstijl.
FOVEO 